على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1457
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
معرب دانگ كه شش يك درهم باشد . ج : دوانق و دوانيق . دانق ( d neq ) ص . ع . گول . و دزد . و لاغر و ضعيف و فرومايهء از مردم و از ستور و احمق . دانك ( d nk ) ا . پ . چهار يك درم و چهار يك مثقال و چهار يك از هر وزنهاى . و شش يك ملك و خانه و جز آن . و حصه و بهره . دانك ( d nak ) ا . پ . هر دانهء كوچك مانند جو و گندم و عدس و ماش و جز آن . و چهار يك درم . و شش يك از هر چيزى . دانك ( d nok ) ا . پ . طعامى كه از گندم و جو و ماش و عدس و مانند آنها با كله و پاچهء گوسپند پزند و در وقت دندان بيرون آوردن كودكان بخانهء دوستان و خويشان فرستند . دانگ ( d ng ) و ( d nog ) ا . پ . چهار يك درم و مثقال و جز آن . و شش يك ملك ملك و خانه . و دانك و حصه و بهره . دانگ ( d nog ) ا . پ . دانك و طعامى كه هنگام بيرون آمدن دندان كودك از گندم و جو و ماش و جز آن با كله و پاچهء گوسپند پزند و براى دوستان و خويشان فرستند . دانگانه ( d ng ne ) ا . پ . زرى كه چون جمعى از مردمان بسير و گشت روند روى هم گذارند و هر كدام دانگى دهند و لوازم سير را از آن فراهم كنند . دانگانه ( d nag ne ) ا . پ . اسباب و متاع و كالا . دانگو ( d ngu ) ا . پ . نوعى از غله . و آش هفت دانه يعنى آشى كه مركب از نخود و عدس و لوبيا و باقلا و مانند آنها باشد . دانندگى ( d nandagi ) ا . پ . علم و معرفت و دانش . داننده ( d nande ) افا . پ . كسى كه مىداند و دانش و معرفت دارد و واقف و آگاه و خبر دار و عاقل و خردمند . دانوب ( d nub ) ا . پ . رود بزرگى در اروپا كه داراى 900 2 كيلومتر امتداد است و از جنوب آلمان عبور كرده و از اتريش و شهر وين و از مجارستان و شهر بوداپست گذشته و جدا مىكند روملى را از سربستان و از بلغارستان و در درياى سياه بواسطهء سه شعبه داخل مىگردد . دانوش ( d nuc ) ا . پ . كسى كه عذرا معشوقهء وامق را بفروخت . و دزد و سارق و رباينده . دانه ( d ne ) ا . پ . حبه ودان . و تخم و هسته و خستهء ميوهها . و يك عدد از غله و يا از ميوه مانند يك دانهء گندم و يا يك دانهء انگور . و آبله . و چينهء پرندگان يعنى تخم و حبهاى كه پرندگان با منقار خود برمىچينند و مىخورند . و گلولهء توپ . و علم و معرفت و ادب و فضل . و دانهء انگور : حبهء انگور . و هستهء انگور . و دانه آوردن : تخم پديد گشتن در خوشهء غله . و دانه بستن : دانه آوردن و هسته پديد آمدن در ميوهها و سخت شدن آن هسته . و دانه چيدن : دانه برچيدن از زمين . و درخواست كردن و گدائى نمودن . و سجده كردن . و دانه دانه شدن : پراكنده و پاشان شدن و دان شدن . و دانهء دل : ميان دل . و گناه اصلى . و دانهء سبز : تخم صنوبر . و دانهء سير : يك نوع گياه هندى از جنس سير كه در ديگ افزارها داخل كنند . و دانهء عملى : مرواريد عملى و مصنوعى . و دانه كردن : پاشان و افشان كردن . دانه ( d ne ) ص . پ . دانا و داراى دانش و فاضل . دانهدار ( d ne - d r ) ص . پ . هسته دار ضد بىهسته و مشتمل بر دانه . دانه دان ( d ne - d n ) ا و ص . پ . ظرفى كه در آن دانه و غله كنند و جائى كه در آن غله ريزند . و زمينى كه در آن تخم كاشته باشند . و زمينى كه در آن شاخههاى درخت فرو برند تا سبز شود و از آنجا بجاى ديگر نقل نمايند . و پاشان و پريشان و پراكنده و دانه دانه . دانه زن ( d ne - zan ) ا . پ . جمعى از شعبده بازان هند كه با دانهء ارزن و جو شعبده بازى كنند . دانه سمور ( d ne - samur ) ا . پ . دانه كيش . دانه فشان ( d ne - fec n ) ا . پ . كشتكار و كسى كه تخم مىپاشد . دانه كيش ( d ne - kic ) ا . پ . يك نوع گردن پيچ زر دوزى شده كه در هواى سرد روى جبه پوشند و دانه سمور نيز گويند . دانه گانه ( d ne - g ne ) ا . پ . اسباب و كالا و متاع دنيوى . دانه نشان ( d ne - nec n ) ص . پ . مرصع با جواهر . دانى ( d ni ) ص . ع . قريب و نزديك . و فرومايه . دانئ ( d ni ' ) ص . ع . ناكس و بىباك . دانيال ( d niy l ) ا . ع . پيغمبرى از از بنى اسرائيل . دانية ( d niyat ) ص . ع . مؤنث دانى . و فاكهة دانية : ميوهاى كه دست بدان تواند رسيد . دانيدن ( d nidan ) ف م . پ . شناختن و دانستن . و بدور گردانيدن و غلطانيدن جهة گرد كردن . دانيزه ( d nize ) و دانيژه ( d nije ) ا . پ . عدس . دأو ( d 'v ) م . ع . دا الذنب دأوا ( از باب فتح ) : فريفت گرگ و چپ داد و روباه بازى كرد . و يق : الذئب يداى